Training objectives
• Poznanie bieżących wymagań odnośnie stosowania metod statystycznych, w szczególności metod Statystycznego Sterowania Procesem (SPC) wg standardów branży motoryzacyjnej, z uwzględnieniem wybranych CSR (Customer Specific Requirements).
• Poznanie nowych wymagań odnośnie SPC zawartych w wytycznych branży motoryzacyjnej (AIAG&VDA) „Statistical Process Control. SPC Manual”, 1st ed., July 2026.
• Zrozumienie różnic pomiędzy podejściem do SPC proponowanym w (AIAG&VDA 2026) a podejściem dotychczas obowiązujących standardów (AIAG, VDA, CSR).
• Nabycie umiejętności określenia zapotrzebowania, doboru, przeprowadzania analiz i interpretacji wyników z zakresu SPC zgodnie z obowiązującymi oraz proponowanymi przez AIAG&VDA wytycznymi.
Dates and location
Downloads
Practical part estimated contribution: 70%
Duration time: 2 dni po 8 godz.
Scope and exercises
- Wprowadzenie.
- Znaczenie metod statystycznych, w szczególności SPC w systemie jakości branży motoryzacyjnej (ISO 9001:2015 + IATF 16949:2016).
- Charakterystyka wytycznych branży motoryzacyjnej (AIAG&VDA) odnośnie SPC zawartych w podręczniku „Statistical Process Control. SPC Manual”, 1st ed., July 2026.
- Ogólne porównanie wytycznych Projektu nt. SPC wg AIAG&VDA (lipiec 2026)
z dotychczas obowiązującymi podejściami w motoryzacji (AIAG, VDA, szczególne wymagania producentów).
- Zakres tematyczny SPC wg AIAG&VDA „Statistical Process Control. SPC Manual”, 1st ed., July 2026.
- Terminologia (zgodna z ISO 3534-2): m.in. zmienność, proces stabilny/rozregulowany, funkcjonowanie/zdolność procesu, współczynniki funkcjonowania/zdolności procesu, karty kontrolne.
- Działania na procesie/działania na produkcie, SPC w kontekście koła Deminga (PDCA).
- Wzajemne relacje SPC – MSA (granice specyfikacji, pasma ochronne ze względu na niepewność).
- Rekomendowane zakresy kompetencji i znajomości narzędzi SPC w zależności od znaczenia i roli spełnianej w procesie (operator, konstruktor, inżynier procesu itp.).
- Analiza wydajności/zdolności procesu w czasie - wstępna wydajność procesu (Preliminary Process Performance), wydajność/zdolność procesu trwającego (Preliminary Performance or Capability); interpretacja, metodyka wyznaczania.
- Wydajność/Zdolność w przypadku tolerancji pozycji; interpretacja, metodyka wyznaczania.
- Analiza wydajności maszyny (Machine Performance); interpretacja, metodyka wyznaczania.
- Karty kontrolne: karty kontrolne Shewharta, Pearsona, sum skumulowanych CUSUM, wykładniczo ważonej ruchomej średniej EWMA, karty kontrolne w przypadku krótkich serii, karty kontrolne w przypadku oceny atrybutowej; interpretacja, metodyka wykorzystania i konstrukcji.
- Weryfikacja i walidacja środowiska rachunkowego.
- Wytyczne odnośnie raportowania wyników analiz SPC.
- Zmienność. Statystyczny opis zmienności.
- Przyczyny przypadkowe i szczególne zmienności, proces stabilny/rozregulowany.
- Modele zachowania się procesów w czasie według AIAG&VDA 2026 (zgodne z ISO 22514-2).
- Statystyczny opis zmienności – wyznaczanie i interpretacja parametrów opisowych (średnia, mediana, rozstęp, odchylenie standardowe, skośność, kurtoza), histogram (rozkład empiryczny), wykres pudełkowy, rozkład empiryczny/rozkład teoretyczny (procesowy), rozkład normalny, reguła trzech odchyleń standardowych, graficzny test normalności, test Andersona-Darlinga, identyfikacja wyników izolowanych (outliers) – testy Grubbsa, Dixona, Hampela.
- Zdolność procesu/maszyny – techniki rachunkowe, interpretacja, wymagania.
- Współczynniki wydajności/zdolności wg strategii AIAG (performance indices - Pp, Ppk, capability indices - Cp, Cpk); odniesienie do ISO 22514-4.
- Współczynniki wydajności/zdolności wg strategii VDA (preliminary capability - Pp, Ppk, ongoing capability Cp/Pp,Cpk/Ppk, wcześniej Tp, Tpk w przypadku procesu niestabilnego).
- Współczynniki zdolności maszyny wg VDA – Cm, Cmk.
- Wydajność maszyny wg ISO 22514-3 – Pm, Pmk ( wcześniejsze oznaczenie Cm,Cmk).(poprawiłem terminologię na obowiązującą)
- Wydajność/zdolność a frakcja realizacji poza granicami specyfikacji.
- Współczynniki wydajności/zdolności procesu i maszyny wg AIAG&VDA 2026 – oznaczenia, interpretacja:
- Wydajność maszyny (Machine Performance) – Pm, Pmk, wydajność procesu (Preliminary Process Performance) – Pp, Ppk, wydajność/zdolność procesu trwającego (Process Performance or Capability) – Pp, Ppk lub Cp, Cpk.
- Pożądana hierarchia wartości współczynników (maszyna → analiza wstępna procesu → ocena procesu trwającego): Pm, Pmk → Pp, Ppk →Pp, Ppk lub Cp, Cpk.
- Wymagania odnośnie liczności zbioru, liczności próbek.
- Oczekiwania odnośnie pożądanych wartości współczynników wydajnośći/zdolności procesu/maszyny.
- Liczność zbioru a dokładność oceny współczynników zdolności procesu/maszyny.
- Dodatkowe kryteria oceny zdolności maszyny (warunki przeprowadzenia oceny).
- Ocena zdolności w przypadku tolerancji pozycji.
- Współczynniki wydajności/zdolności procesu i maszyny wg AIAG&VDA 2026 – technika rachunkowa:
- Parametr podlega rozkładowi normalnemu (dwustronna/jednostronna granica specyfikacji).
- Parametr nie podlega rozkładowi normalnemu – transformacja danych do rozkładu normalnego (Box-Cox, Johnson), metoda percentylowa, metoda z-score (dwustronna/jednostronna granica specyfikacji).
- Karty kontrolne jako narzędzie do monitorowania i doskonalenia procesu – technika rachunkowa, konstrukcja, interpretacja, wymagania.
- Rodzaje kart kontrolnych, sposoby wykorzystania.
- Ogólne zasady funkcjonowania: techniki konstrukcji (metoda stabilizacyjna/metoda projektowa).
- Konstrukcja i zasady wykorzystania kart kontrolnych według standardów AIAG i wg standardów VDA.
- Karty kontrolne wg AIAG&VDA 2026 – konstrukcja, sposoby wykorzystania, interpretacja:
- Metody konstrukcji: metoda „process-related” (stabilizacyjna), metoda „tolerance-related”(projektowa).
- Sposoby wykorzystania: karty do analizy bieżącego procesu (SPC chart), karty do analizy retrospektywnej (Analysis chart).
- Karty kontrolne w przypadku parametrów mierzalnych: karty kontrolne Shewharta (istnieje możliwość skompletowania próbki/pojedyncze obserwacje), karty Pearsona, karty wielowymiarowe, karty akceptacji procesu, karty z poszerzonymi liniami, karty sum skumulowanych (CSUM), karty wykładniczo ważonej ruchomej średniej (EWMA).
- Zasady optymalnego doboru karty i jej wykorzystania: liczność próbki, częstość pobierania próbek, metody próbkowania, zasady „czytania” kart kontrolnych (kryteria wg ISO 7870, ISO 7870-2).
- Dobór karty w zależności od zidentyfikowanego modelu zachowania się procesu (modele procesów wg ISO 22514-2).
- Karty kontrolne w przypadku oceny atrybutowej: np, p, c, u.
- Monitorowanie procesów w przypadku krótkich serii.
- Podstawowe informacje z zakresu analizy systemów pomiarowych MSA.
- Podejście do MSA według AIAG (MSA Reference Manual, wyd.IV, 2010).
- Podejście do MSA według VDA (VDA 5, wyd. poprawione 2011, wydanie 2021).
- Wzajemnie relacje pomiędzy SPC i MSA.
- Środowiska rachunkowe wykorzystywane w analizach SPC w branży motoryzacyjnej.
- Krótka charakterystyka aplikacji: Minitab, Qs-stat, JMP, Origin Pro, Statistica, Statgraphics, Snap, QDA, Data Metrics, Excel.
- Weryfikacja, walidacja oprogramowania.
- Podsumowanie, dyskusja.
Ćwiczenia:
- Podstawowa statystyczna analiza danych.
- Identyfikacja wyników izolowanych (outliers) – test Grubbsa.
- Graficzny test normalności, wyznaczanie spodziewanej frakcji realizacji poza granicami specyfikacji.
- Wyznaczanie i interpretacja współczynników wydajności/zdolności procesu według AIAG
(ISO 22514-4), rozkład normalny/rozkład inny od rozkładu normalnego. - Wyznaczanie i interpretacja współczynników wydajności/zdolności według VDA oraz wg AIAG&VDA, lipiec 2026 (rozkład normalny/rozkład inny od rozkładu normalnego).
- Analizy porównawcze współczynników wydajności/zdolności.
- Wyznaczanie i interpretacja współczynników wydajności maszyny.
- Konstrukcja i interpretacja karty kontrolnej Shewharta wartości średniej i rozstępu/odchylenia standardowego - metoda „proces-related” (stabilizacyjna), metoda „tolerance-related” (projektowa).
- Konstrukcja i interpretacja karty kontrolnej Shewharta pojedynczych wartości i ruchomego rozstępu - metoda „proces-related” (stabilizacyjna), metoda „tolerance-related” (projektowa).
- Obliczanie współczynników zdolności procesu Cp, Cpk na podstawie karty kontrolnej wartości średniej i rozstępu/odchylenia standardowego oraz karty pojedynczych wartości i ruchomego rozstępu (konstrukcja metodą „proces-related”).
- Interpretacja kart kontrolnych Shewharta – kryteria Nelsona (ISO 7870-2, AIAG, VDA, AIAG&VDA 2026).
- Konstrukcja i interpretacja innych kart kontrolnych: karta wykładniczo ważonej ruchomej średniej EWMA, karta z poszerzonymi liniami, karta odchyleń od wartości nominalnej (DNOM) (krótkie serie), karta Pearsona – rozkład inny od rozkładu normalnego.
- Dobór karty w zależności od modelu zachowania się procesu (według ISO 22514-2),
- Konstrukcja i interpretacja kart kontrolnych według oceny alternatywnej – karty p, np, c, u.
- Studium przypadków – ocena funkcjonowania/zdolności procesu, wykorzystanie kart kontrolnych.
Benefits for participant
Uczestnik uczy się:
- Identyfikacji zapotrzebowania na stosowanie narzędzi SPC wg AIAG&VDA, lipiec 2026), odniesienie do wcześniejszych standardów obowiązujących branży motoryzacyjnej (AIAG, VDA, inne).
- Metodyki w zakresie statystycznej analizy danych procesowych; w jak sposób pozyskać
z danych informację nt. zachowania się procesu ze względu na zmienność. - Praktycznego posługiwania się narzędziami SPC – dobór i konstrukcja narzędzi, interpretacja procesowa analiz.
Uczestnik dowie się:
- Jakie są wymagania odnośnie stosowania SPC w kontekście obowiązujących obecnie
wymagań w branży motoryzacyjnej. - Jakie dokumenty odnośnie SPC obowiązują i będą obowiązywać w branży motoryzacyjnej.
- Jakie jest znaczenie i rola SPC w pętli jakości PDCA.
- Jakie warunki muszą być spełnione do właściwego i skutecznego wykorzystania SPC.
- Jakimi kompetencjami z zakresu SPC powinni legitymować się wszyscy zaangażowani bezpośrednio i pośrednio w procesie (operator, nadzór, projekt, zarządzanie, odpowiedzialni za relacje dostawca/klient).
- Jakich korzyści dostarcza stosowanie SPC – odniesienie do właściciela procesu, odniesienie do klienta.
- Na co zwrócić uwagę odnośnie wyboru i walidacji narzędzi rachunkowych w zakresie analiz SPC.
- W jaki sposób efektywnie zaprojektować, wdrożyć i stosować SPC.
- Jakie są zalecenia odnośnie raportowania wyników analiz SPC.
Methodology
Prezentacja, przykłady, analizy przypadków z użyciem programów Minitab, qs-STAT, ćwiczenia indywidualne rachunkowe z wykorzystaniem MS Excel.
Recipients
- Osoby zajmujące się problematyką zapewnienia jakości.
- Pracownicy działów jakości, inżynierowie jakości, inżynierowie procesu.
- Osoby odpowiedzialne za jakość dostaw.
- Liderzy, członkowie zespołów doskonalących.
- Konstruktorzy, chcący poznać pojęcia związane ze zdolnością procesów.
Application
· Statystyczne sterowanie procesem (SPC) to jedno z najważniejszych statystycznych narzędzi jakości w branży motoryzacyjnej.
· Dwa - formalnie biorąc - podstawowe zadania SPC to ocena możliwości procesu ze względu na zmienność w odniesieniu od oczekiwań szeroko rozumianego klienta (funkcjonowanie/zdolność procesu), oraz ocena zachowania się procesu ze względu na zmienność w czasie (karty kontrolne).
· Na praktyczne korzystanie z metod SPC składa się strona rachunkowa i – co najważniejsze – szeroka interpretacja procesowa. Do obliczeń może być wykorzystana dostępna, akceptowana korporacyjnie aplikacja, natomiast interpretacja wyników należy do Użytkownika.
· Metodologia SPC ma na celu prewencję, zabieganie niekorzystnym zmianom w procesie, „uczenie” się procesu i identyfikację możliwości ciągłego doskonalenia procesu. Praktyka, to taka implementacja narzędzi SPC żeby miały przejrzystą, zrozumiały dla każdego zainteresowanego formę – użyteczny charakter SPC to postawa!
· SPC musi przynieść określone korzyści, musi przysporzyć wartości dodanej!
Participants opinions
"Trener bardzo ciekawie wyjaśnił zagadnienie SPC. Zaangażował wszystkich uczestników do pracy."
"Prowadzący posiada ogromną wiedzę i chętnie dzieli się nią z uczestnikami szkolenia."
"Informacje zostały przekazane w przystępny sposób z przykładami z życia codziennego."
"Udzielanie dodatkowych informacji na zadawane pytania. Możliwość wykorzystania danych i treści w formie PDF - udostępnienie dodatkowych materiałów. Praktyczne użycie narzędzi - Excel, Minitab"
"Ogromna wiedza prowadzącego. Bardzo przejrzysty i ułożony plan szkolenia oraz prowadzenie szkolenia. Bardzo dobra metodyka przekazywania wiedzy, przez co każdy jest w stanie przyswoić i zrozumieć materiał."
"Przykłady podawane spójne z teorią (świetnie tłumaczone). Wszystko stanowiło logiczną całość."
"Bardzo obszerna wiedza prowadzącego."
"Bardzo dobry balans teorii i praktyki."
"Trener poświęca każdemu uczestnikowi uwagę, wyjaśnia temat by nie było nieporozumień, chętnie pomaga."
"Bardzo dobry trener, który w ciekawy i profesjonalny sposób przekazał wiedzę."
Additional information
Cena szkolenia obejmuje:
- udział w szkoleniu,
- materiały w formie papierowej, segregator, notatnik, długopis,
- bezpłatny dostęp do elektronicznych materiałów szkoleniowych,
- certyfikat uczestnictwa w szkoleniu,
- możliwość bezpłatnych 3-miesięcznych konsultacji po szkoleniu,
- obiady, przerwy kawowe oraz słodki poczęstunek.
Opis szkolenia - rozszerzenie
Szkolenie pomaga uporządkować podejście do SPC w okresie zmian wymagań branży motoryzacyjnej. Uczestnicy pracują na aktualnych założeniach projektu AIAG&VDA, porównują je z dotychczasową praktyką AIAG, VDA i CSR oraz uczą się oceniać, które metody statystyczne są właściwe dla konkretnego procesu, wyrobu i sposobu monitorowania.Duży udział ćwiczeń pozwala przećwiczyć analizę danych procesowych, dobór kart kontrolnych, interpretację Cp, Cpk, Pp, Ppk, Pm i Pmk oraz ocenę stabilności procesu. Dzięki temu uczestnik nie ogranicza się do wykonania obliczeń, ale potrafi powiązać wynik z decyzją produkcyjną, wymaganiem klienta i działaniem doskonalącym.
Szkolenie jest szczególnie przydatne dla firm przygotowujących się do wdrożenia nowych wytycznych SPC AIAG&VDA w systemach jakości opartych na IATF 16949. Program wspiera osoby odpowiedzialne za analizę zdolności procesu, raportowanie wyników, kontakt z klientem oraz ocenę ryzyka w procesach produkcyjnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy szkolenie obejmuje projekt nowych wytycznych SPC AIAG&VDA?
Program odnosi się bezpośrednio do projektu „Statistical Process Control. SPC Manual”, 1st ed., February 2026 i omawia jego strukturę oraz główne założenia. Pokazuje różnice względem wcześniejszych wytycznych AIAG i VDA oraz ich wpływ na monitorowanie procesów i ocenę zdolności. Uczestnicy uczą się, jak przygotować organizację do nowych wymagań i rozmów z klientami.
Czy trzeba znać statystykę na zaawansowanym poziomie?
Szkolenie prowadzi przez zagadnienia od podstaw, skupiając się na pracy z danymi procesowymi i ich interpretacji. Ćwiczenia pokazują, jak stosować metody statystyczne w praktyce produkcyjnej. Istotne jest opanowanie sposobu odczytywania wyników i przekładania ich na decyzje dotyczące procesu.
Czy szkolenie obejmuje Cp, Cpk, Pp i Ppk?
Zakres obejmuje współczynniki zdolności i funkcjonowania procesu oraz maszyny, w tym Cp, Cpk, Pp, Ppk, Pm i Pmk. Omawiane są zasady ich stosowania, różnice oraz ograniczenia interpretacyjne. Uczestnicy analizują przypadki, które pokazują, jak dobór wskaźnika wpływa na ocenę procesu.
Czy ćwiczenia są wykonywane na rzeczywistych narzędziach?
W trakcie zajęć wykorzystywane są narzędzia takie jak MS Excel, Minitab i qs-STAT. Uczestnicy pracują na danych zbliżonych do rzeczywistych przypadków produkcyjnych. Każde ćwiczenie odnosi się do konkretnego zastosowania w analizie stabilności i zdolności procesu.
Dla kogo szkolenie będzie najbardziej przydatne?
Szkolenie kierowane jest do osób pracujących z danymi procesowymi i odpowiedzialnych za jakość wyrobu. Szczególnie przyda się inżynierom jakości, inżynierom procesu, osobom zajmującym się jakością dostaw oraz członkom zespołów doskonalących. Program wspiera także konstruktorów i technologów w pracy z wymaganiami dotyczącymi zdolności procesu.
Nearest open trainings:
Are you looking for
different date, city
and have at least 4 participants?
Ask for possibilities
Need help?
Open trainings
Closed trainings
